^۱چون با حاکمی به طعام می‌نشینی، در آنچه پیش روی توست تأمل کن،^۲و اگر شکمباره‌ای، کارد بر گلویت بگذار.^۳حریصِ خوراکهای لذیذ او مباش، زیرا که آن غذا فریبنده است.^۴خویشتن را برای ثروتمند شدن از پا مَیَفکن؛ از اندیشیدن بدان بازایست!^۵تا چشم بر آن بدوزی از میان رفته است؛ زیرا ثروت چون عقاب بال می‌گیرد و می‌پَرَد!^۶از سفرۀ مرد خسیس مخور، و مشتاق خوراک لذیذ او مباش؛^۷زیرا از آن دسته است که همیشه حساب نگاه می‌دارند. به تو می‌گوید: «بخور و بنوش»، اما دلش با تو نیست.^۸لقمه‌ای را که خوردی، قی خواهی کرد و تعارفاتت را نیز به هدر خواهی داد.^۹نادان را نصیحت مکن، چه، سخن عاقلانه‌ات را خوار خواهد شمرد.^۱۰حدود دیرین را جابه‌جا مکن، و به مزرعۀ یتیمان تجاوز منما،^۱۱زیرا ولیّ آنها نیرومند است و علیه تو به دفاع از حق آنها بر خواهد خاست.^۱۲دل خویش را به ادب مایل گردان و گوش‌خود را به سخنان معرفت.^۱۳از ادب کردن جوان اِبا مکن؛ چوب تنبیه او را نخواهد کشت.^۱۴چوبش بزن که جانش را از مرگ خواهی رهانید.^۱۵پسرم، اگر دل تو حکیم باشد، دل من نیز شاد خواهد بود؛^۱۶چون لبانت به شایستگی سخن می‌گوید، اعماق وجودم به وجد می‌آید.^۱۷دلت بر گنهکاران حسد مبَرد، بلکه همۀ روز برای ترس خداوند غیور باش.^۱۸زیرا به‌یقین آخرتی هست و امیدت زایل نخواهد شد.^۱۹پسرم، گوش فرا ده و حکیم باش، و دلت را به راه راست مشغول دار.^۲۰با میگساران دمساز مشو، و نه با شکمبارگان،^۲۱زیرا به فقر گرفتار خواهند آمد، و خواب‌آلودگی، ژنده‌پوششان خواهد کرد.^۲۲به پدرت که از او جان یافتی گوش فرا ده، و مادر خویش را در روز پیری‌اش‌خوار مشمار.^۲۳حقیقت را بخر و هرگز آن را مفروش؛ این است حکمت و ادب و فهم.^۲۴پدر شخص پارسا را شادی بسیار است؛ آن که پسری حکیم دارد، از او شادمان خواهد بود.^۲۵پدر و مادرت شاد باشند؛ آن که تو را بزاد، شادمان باشد!^۲۶پسرم، دل خویش را به من بده و چشمانت مشتاق راههای من باشد.^۲۷زیرا زن فاحشه گودالی است عمیق و زن بیگانه، چاهی تنگ و تاریک.^۲۸همچون راهزنی در کمین می‌نشیند، تا خیانتکاران را در میان آدمیان بیفزاید.^۲۹وای از آنِ کیست و وِلوِلِه از آنِ که؟ نزاع از آن کیست و ناله از آنِ که؟ زخمهای بی‌سبب از آنِ کیست و چشمان سرخ از آنِ که؟^۳۰آنان راست که تا دیروقت دل از شراب برنمی‌کنند، و در پی چشیدن شرابهای برآمیخته می‌روند.^۳۱به شراب آنگاه که سرخ‌فام است منگر، آنگاه که در پیاله می‌درخشد، و به نرمی پایین می‌رود!^۳۲در آخر چون مار خواهد گزید و چون افعی نیش خواهد زد.^۳۳چشمانت چیزهای شگفت خواهد دید و دلت از چیزهای منحرف سخن خواهد گفت.^۳۴همچون کسی خواهی بود که در دلِ دریا خفته و بر دَکَل کشتی لمیده باشد.^۳۵خواهی گفت: «مرا زدند و احساس نکردم! مرا کوفتند و نفهمیدم! پس کی بیدار خواهم شد تا جرعه‌ای دیگر بنوشم؟»