^۱نیکنامی از ثروتِ عظیم برتر است؛ و محبوبیت از سیم و زر، بهتر.^۲غنی و فقیر در این اشتراک دارند: خداوند آفرینندۀ هر دوی آنهاست.^۳عاقل، خطر را می‌بیند و پنهان می‌شود، ساده‌لوح پیش می‌رود و تاوانش را می‌دهد!^۴ثمرۀ فروتنی و ترس خداوند، ثروت است و عزّت و حیات!^۵در راه کج‌روان، خارها و دامهاست، اما آن که مراقب جان خویش باشد، از آنها در امان می‌ماند.^۶جوان را در رفتن به راهی که درخور اوست تربیت کن، که تا پیری هم از آن منحرف نخواهد شد.^۷غنی بر فقیر حکومت می‌کند، و بدهکار بندۀ طلبکار است.^۸آن که ظلم می‌کارد، بلا می‌دِرَوَد، و چوب خشمش می‌شکند.^۹شخص گشاده‌دست خود نیز مبارک خواهد بود، چراکه از نان خود به بینوایان می‌دهد.^۱۰تمسخرگر را بیرون کن که نزاع نیز خاموش خواهد شد؛ مشاجره و رسوایی پایان خواهد پذیرفت.^۱۱آن که دوستدار پاکی دل و لطافت زبان است، از دوستی پادشاه برخوردار خواهد بود.^۱۲چشمان خداوند معرفت را پاس می‌دارد، او سخن خیانت‌پیشگان را باطل می‌سازد.^۱۳کاهل در خانه می‌ماند و می‌گوید: «شیری بیرون در کمین است!» یا «در خیابان به قتل خواهم رسید!»^۱۴دهان زن بیگانه گودال عمیق است؛ آن که خداوند بر او غضبناک باشد، در آن خواهد افتاد.^۱۵حماقت در دل جوان لانه کرده است، اما چوب تأدیب آن را از او دور می‌کند.^۱۶آن که بر بینوایان ظلم کند تا بر مال خویش بیفزاید و یا به ثروتمندان ببخشد، تنها به ناداری گرفتار آید.

گفته‌های حکیمان

^۱۷گوش خود فرا داشته، سخن حکیمان را بشنو؛ و به تعلیم من دل بسپار،^۱۸چراکه دلپسند است نگاه داشتن آنها در درونت و آماده داشتن آنها بر لبانت.^۱۹امروز این را به تو آموختم، آری به تو، تا بر خداوند توکل کنی.^۲۰آیا سی مَثَل برایت ننگاشتم، از مشورت و معرفت،^۲۱تا کلام حقیقی و مطمئن را بر تو معلوم دارم، تا بتوانی کلمات حقیقی را نزد فرستندگان خود باز بری؟^۲۲بینوایان را چون ضعیفند، تاراج مکن و ستمدیدگان را در محکمه لگدمال منما،^۲۳زیرا خداوند به دفاع از حقِ آنها بر خواهد خاست و جان غارتگرانِ آنها را غارت خواهد کرد.^۲۴با مرد تندخو دوستی مکن، و با آن که زود به خشم آید، دمساز مشو،^۲۵مبادا راههای او را بیاموزی و جان خویش را به دام در افکنی.^۲۶از آنان مباش که دست می‌دهند و ضامن بدهکار می‌شوند؛^۲۷اگر توان پرداخت نداشته باشی، بسترت را نیز از زیرت برمی‌گیرند.^۲۸حدود دیرین را که پدرانت قرار داده‌اند، جابه‌جا مکن.^۲۹مردی را که در کارش چیره‌دست است، می‌بینی؟ او در خدمت پادشاهان خواهد بود و نه در خدمت عوام.