^۱فقیری که در راستی خویش گام برمی‌دارد، بِه از نادانی است که زبان کج دارد.^۲شوقِ بدونِ معرفت نیکو نیست؛ آن که می‌شتابد، راه به خطا می‌رود.^۳حماقت خودِ انسان زندگی‌اش را تباه می‌سازد، اما دل او بر خداوند خشم می‌گیرد!^۴ثروت بر دوستانِ شخص بسی می‌افزاید، اما دوست مرد بینوا او را رها می‌کند.^۵شاهد دروغگو بی‌سزا نمی‌ماند، آن که دروغ می‌بافد، نخواهد رَست.^۶بسیاری نزد نجبا چاپلوسی می‌کنند، همه خواهان دوستی با شخص بخشنده‌اند.^۷بستگان فقیر، همگی از او نفرت می‌کنند، چقدر بیشتر، دوستانش از وی دوری می‌جویند! التماس‌کنان از پی‌شان می‌دود، اما نیستند.^۸خریدارِ عقل، جان خود را دوست می‌دارد؛ پاسدارِ فهم، به گنج دست می‌یابد.^۹شاهد دروغگو بی‌سزا نمی‌ماند، آن که دروغ می‌بافد، هلاک خواهد شد.^۱۰نادان را زندگی مجلل نمی‌شاید، بسی کمتر، برده‌ای را که بر شاهزادگان حکمرانی کند!^۱۱عقل انسان خشم او را بازمی‌دارد؛ جلال او در چشم‌پوشی از خطاست.^۱۲خشمِ شاه همچون شیر می‌غرد، خشنودی او مانند شبنم است بر چمنزار.^۱۳فرزند نادان، مایۀ تباهی پدر خویش است، و نزاعهای زن همچون چکّۀ دائمی آب.^۱۴خانه و ثروت از پدران به ارث می‌رسد، اما زن عاقل بخشش خداوند است.^۱۵کاهلی خواب سنگین می‌آورد، آن که در کار سست است، گرسنه می‌ماند.^۱۶آن که حکم را نگاه می‌دارد از جان خویش محافظت می‌کند، اما آن که راه خود نمی‌پاید، خواهد مرد.^۱۷آن که بر بینوا شفقت کند، به خداوند قرض می‌دهد، و او پاداش کارش را به تمامی خواهد داد.^۱۸فرزندت را تا هنوز امیدی هست ادب کن؛ کمر به نابودی او برمبند!^۱۹مرد تندخو باید سزا بیند؛ اگر او را برهانی، ناگزیر از تکرار کار خود خواهی بود.^۲۰گر خواهی سرانجام حکیم گردی، مشورت را گوش گیر و رهنمود را بپذیر.^۲۱تدبیرهای بسیار در دل انسان است، اما آنچه استوار مانَد مشورت خداوند است.^۲۲پسندیده در آدمی محبت است، و فقیر از دروغگو بهتر.^۲۳ترس خداوند به حیات رهنمون می‌شود؛ انسان با شکم سیر شب را به سر می‌برد و گزندی به او نمی‌رسد.^۲۴کاهل دست خویش به بشقاب فرو می‌برد، اما آن را حتی تا دهان خود برنمی‌آورد!^۲۵تمسخرگر را بزن که ساده‌لوح نیز عاقل خواهد شد؛ شخص فهیم را توبیخ کن که معرفت را درک خواهد کرد.^۲۶فرزندی که به پدر خشونت ورزد و مادر را از خانه براند، مایۀ شرم و رسوایی است.^۲۷پسرم، اگر خواهی از سخنان معرفت منحرف شوی، از گوش سپردن به رهنمود بازایست!^۲۸شاهدِ فرومایه، عدالت را به مسخره می‌گیرد، دهان شریران، ظلم را فرو می‌بلعد.^۲۹کیفر برای تمسخرگران فراهم است و کتک برای پشت جاهلان.