هشدار علیه بیخردی
۱پسرم، اگر برای دیگری ضامن شدهای و برای بیگانه تعهد سپردهای؛۲اگر از سخنان زبانت به دام افتادهای و از کلام دهانت گرفتار آمدهای؛۳پس، پسرم، چنین کن تا رهایی یابی، زیرا به دست دیگری افتادهای: برو و خویشتن را فروتن ساز و به او التماس کن!۴خواب به چشمانت راه مده، و نه سنگینی به پِلکهایت.۵خود را همچون غزالی از کمند شکارچی برهان، و همچون پرندهای از دام صیاد.۶کاهِلاٰ! نزد مورچه برو، و به راههایش بیَندیش و حکمت بیاموز!۷که او را نه فرماندهای است و نه صاحبمنصب و حاکمی؛۸با این همه، توشۀ خود در تابستان فراهم میکند و آذوقۀ خویش در موسم حصاد گرد میآورد.۹کاهِلاٰ! تا به کی خواهی خُفت؟ و از خوابِ خود کی بر خواهی خاست؟۱۰اندکی خفتن و اندکی چُرت زدن، و اندکی دست بر دست گذاشتن برای استراحت،۱۱و فقر همچون راهزن بر تو خواهد تاخت و ناداری، بهسان مردی مسلح.۱۲شخص رذل و خبیث با زبانی کج میگردد،۱۳با چشم چشمک میزند، با پا علامت میدهد، به انگشت اشاره میکند،۱۴با دلی منحرف شرارتها ابداع میکند و هر دَم تخم نفاق میپاشد.۱۵از این رو، ناگهان بلا بر او نازل خواهد شد، و در دَمی، از پا در خواهد آمد و علاجی نخواهد بود.۱۶شش چیز است که خداوند از آنها بیزار است، بلکه هفت چیز، که از آنها کراهت دارد:۱۷چشمان متکبر، زبان دروغگو، دستانی که خون بیگناه را میریزد،۱۸دلی که نقشههای شریرانه میکشد، پاهایی که برای بدی تیزرو است،۱۹شاهد دروغینی که دروغها میبافد و آن که تخم نفاق میان برادران میپاشد.
هشدار علیه زنا
۲۰پسرم، فرمان پدر خود را نگاه دار و رهنمود مادر خویش را ترک مکن.۲۱آن را همیشه بر دل خود بَربند و بر گردن خویش بیاویز،۲۲که در حین راه رفتن، راهنمای تو خواهد بود؛ و چون بخوابی، تو را نگاهبانی خواهد کرد؛ و آنگاه که برخیزی، با تو سخن خواهد گفت.۲۳زیرا آن فرمان، چراغ است و آن رهنمود، نور، و توبیخهای ادبآموز، راه حیات،۲۴تا تو را از زنِ شریر حفظ کند و از زبانِ چربِ زنِ زناکار.۲۵هوسِ زیبایی او در دل مپرور و مژگانش تو را اسیر مسازد،۲۶زیرا زن فاحشه را به قُرصی نان میتوان داشت، اما زن زناکار در پی صیدِ جانی گرانبهاست!۲۷آیا کسی تواند آتش را در آغوش گیرد و جامهاش نسوزد؟۲۸آیا کسی تواند بر اخگرهای سوزان راه رود و پاهایش نسوزد؟۲۹نیز چنین است آن که با زنِ همسایهاش بخوابد، زیرا هر که او را لمس کند از مجازات نخواهد رَست.۳۰دزدی را که تنها برای سیر کردن شکم خود در وقت گرسنگی دزدی کند، تحقیر نمیکنند.۳۱با این حال، اگر گرفتار شود باید هفت برابر تاوان دهد، و چه بسا که به بهای همۀ اموال خانهاش تمام شود.۳۲اما مردی که با زنی زنا میکند عاری از عقل است؛ آنکه چنین کند خویشتن را هلاک میسازد!۳۳آسیب و شرم نصیبش خواهد شد و ننگش هرگز پاک نخواهد گشت.۳۴زیرا غیرت، خشم شوهر را بر خواهد انگیخت و چون به انتقام برآید رحم نخواهد کرد.۳۵هیچ غرامتی به چشمش نخواهد آمد و هر اندازه هم که بر هدیهها بیفزایی، نخواهد پذیرفت.
