/images/Login/login_left5.png
نام کاربری   کلمۀ رمز              
/images/Login/login_right5.png
‮گرافیک کم‮
  
Back

ماتریکس

مریم دانشور

 

 

امروزه یکی از پرفروش‌ترین فیلم‌ها، فیلم‌های اکشن است. از سال‌ها پیش توجه نویسندگان و کارگردانان به موضوع نابودی دنیا و انسان جلب شده است و آن‌ها با استفاده از صحنه‌های اکشن، بازار را به‌سمت خود جلب کرده‌اند. با پیشرفت هر چه بیشتر علم و دانش و به‌خصوص با ورود کامپیوتر و اینترنت این وحشت اذهان را پر نموده که روزی این ماشین ساخت دست انسان، قدرت را به‌دست گرفته، بر انسان و دنیا حکومت خواهد کرد. بنابراین روزی باید در مقابل این حرکت ایستاد و جلوی این جریان علمی را گرفت. بر این مبنا فیلم‌هایی چون ترمیناتور ۱-۳ و ماتریکس (Matrix) ساخته شد؛ با این موضوع که فردی باید انتخاب شود تا منجی و نجات‌دهندۀ انسان‌ها از دست مخلوق خود یعنی ماشین باشد.

در سال ۱۹۹۹ اولین قسمت فیلم ماتریکس ساخته شد و بر روی پرد‏ۀ سینماها رفت. به‌یاد دارم در آن زمان بسیاری از اعضای جوانان کلیسای‌مان در تلاش بودند نسخه‌ای از فیلم را تهیه کنند و مدام صحبت از این بود که این فیلم مسیحی است، بنابراین من هم کنجکاو شدم این فیلم را ببینم. در آن زمان، انگلیسی من چندان تعریفی نداشت ولی از تماشای صحنه‌ها می‌توانستم حدس بزنم که فیلم مملو از صحنه‌های سمبولیکی است که گویای مفاهیم مسیحی هستند.

در سال ۲۰۰۳ قسمت دوم و سوم این فیلم نیز بر روی پردۀ سینماها رفت. این فیلم بسیار حرفه‌ای ساخته شده است و بنابراین متقاضیان زیادی دارد چه آن دسته که طرفدار فیلم‌های اکشن و هیجانی هستند و چه افرادی که به‌دنبال فیلم‌های فلسفی می‌باشند. به‌یاد دارم زمانی که سومین فیلم این سری را از پسر یکی از دوستانم قرض می‌گرفتم متوجۀ تفاوت عقیده بین پسر خانواده و دختر آن‌ها شدم. خواهر مدام برادرش را مورد تمسخر قرار می‌داد و می‌گفت: «این هم یکی دیگر از آن دسته فیلم‌های پسرانه و بی‌سر و ته است!!!». اما چه ما خانم‌ها از فیلم‌های خشن خوش‌مان بیاید و یا نه، در مورد این فیلم باید قبول کنیم که ارزش یک بار دیدن را دارد!

 
 

در بسیاری از فیلم‌ها سعی نقادین مسیحی در این است که نقاط مخفی روحانی را به‌زحمت از صحنه‌های فیلم بیرون بکشند، در صورتی که باید قبول کرد که ماتریکس یک فیلم روحانی است و صحنه‌های سمبولیک فراوانی دارد که کار منتقدین را راحت کرده است.

اما ماتریکس یعنی چه؟ ماتریکس یک برنامۀ کامپیوتری است که دنیای ما را در کنترل خود گرفته است و به این وسیله می‌خواهد چشم دل ما را نسبت به درک حقیقت کور کند! اما گروهی حاضر نیستند خود را تسلیم این قدرت کنند و در تلاش هستند دنیا و بشریت را که در حال نابودی است نجات دهند. در این بین فردی باید پیدا شود که قادر به نجات‌ جهان از این هلاکت باشد. این فرد کسی نیست جز نئو (Neo). او یک کامپیوتر هکر (Computer hacker) است و باید با تصمیم خود سرنوشت دنیا را عوض کند.

بازیگران اصلی فیلم، (Keanu Reeves) در نقش نئو؛ (Laurence Fishburne) در نقش مرفیس؛ (Carrie Anne)، در نقش ترینیتی (Trinity) و (Hugo Weaving) در نقش آقای اسمیت بازی می‌کنند.

طبق نظر بسیاری از منتقدین، مرفیس (به معنی تغییر Change) فردی است که عقاید جدیدی را در سر دارد و در فکر تغییر است و به نوعی او خدای پدر است. همچنین می‌تواند نقش یحیی تعمیددهنده را نیز به او نسبت داد.

نئو (به معنی نو، تازه New) تنها کسی است که قادر است دنیا را از نابودی نجات دهد. به‌طوری که در ابتدای فیلم می‌بینیم یکی از مشتریان به او می‌گوید: «هللویاه! مرد، تو تنها نجات‌دهندۀ من هستی! تو خودِ عیسای مسیح هستی!» او در قسمت اول با ارادۀ آزاد تصمیم گرفت وارد این مبارزه شود. در یکی از صحنه‌ها مرفیس به نئو می‌گوید که «من فقط می‌توانم "در" را به تو نشان دهم، این تو هستی که باید در را باز کنی و داخل شوی». در این گفتگو او انسانی را نیز در ذهن ما تداعی می‌کند که آزادانه با تصمیم خود وارد مرحلۀ تازه‌ای از زندگی می‌شود و در این قسمت می‌بینیم چه زیبا مرحلۀ تولد تازه به تصویر کشیده شده است.

از این به بعد نئو بایستی برای هدف نهایی آموزش ببیند. گرچه در ابتدا گذراندن این دوره‌ها برای او دشوار است ولی در نهایت ثابت می‌کند که تنها کسی است که توانایی پیروزی را دارد. مأموریت او رهایی بشریت است به‌طوری که در فیلم دوم زندگیش را فدا می‌کند و در فیلم سوم از مردگان قیام کرده و با قدرتی بس عظیم‌تر پیروزی نهایی را حاصل کرده و به جلال می‌رسد. در انتهای فیلم می‌بینیم که زنی که از همان ابتدا به‌عنوان نبی به ما معرفی شده بود می‌گوید که مطمئن است روزی دوباره نئو را خواهد دید. با این تفاسیر در واقع نئو سمبلی است از شخصیت عیسای مسیح، تنها نجات‌دهنده بشریت.

ترینیتی هم به شخصیت روح‌القدس نسبت داده شده است همچنین به مریم باکره که در تلاش است این انسان تازه را تقدیم دنیا کند. و در نهایت آقای اسمیت نیز کسی نیست جز نیروی پلیدی و شریر.

همچنین در فیلم می‌بینیم که این گروه در تلاش هستند شهر صهیون را حفظ کنند. در این فیلم صهیون (Zion) سمبلی از شهر مقدس خداست. آخرین جایی است که انسان می‌تواند در آن سکنی گزیند.

چیزی که در این فیلم خیلی جالب به تصویر کشیده شده وجود دو فضا یا دنیای متفاوت است که در واقع دنیای مادی و دنیای معنوی را به ما معرفی می‌کند. این دو فضا یا دنیا، رابطۀ ناگسستنی با هم دارند به گونه‏‌ای که حوادثی که در یکی از آن‌ها به وقوع می‌پیوندد تعیین‌کنندۀ سرنوشت دیگری است. این صحنه‌سازی‌ها با واقعیت فاصلۀ چندانی ندارند. آنچه در این دنیا می‌بینیم به‌نوعی وابسته به تصمیمات و تغییراتی است که در آسمان (دنیای معنوی) به‌وقوع می‌پیوندند. به‌خوبی می‌توان این تصویر را در کتاب ایوب مشاهده کرد.

شاید طبق باور اطرافیان ایوب آنچه به‌وقوع پیوسته بود یک امر عادی و طبیعی بود اما آنچه که در پشت پرده می‌بینیم گفتگویی است که بین شیطان و خدا رد و بدل می‌شد و سرانجام خدا به شیطان اجازه می‌دهد که به ایوب آسیب برساند. همانطور که مرفیس در فیلم اول به نئو می‌گوید فاصله بسیار کمی بین شناخت رویا و حقیقت و در واقع دنیای مادی و معنوی وجود دارد. در زندگی روحانی هر یک از ما نیز چنین نکته‌ای دیده می‌شود. ما نیز بین دو دنیا زندگی می‌کنیم، دنیای مادی و دنیای روحانی.

 
 
 

یکی از نکاتی که شخصاً برایم جالب بود، تکثیر آقای اسمیت در فیلم سوم این سری بود. همه کسانی که زیر پوشش او در آمده بودند از نظر ظاهری نیز هم‌چون او بودند و در واقع دیگر آن‌ها نبودند بلکه سیمای آقای اسمیت بر آن‌ها بود. وقتی که نئو چشمان خود را از دست داد و به مرحله‌ای رسید که فقط با قدرت روحانی قادر به‌دیدن بود ‌توانست افرادی را که نیروی پلیدی در آن‌ها رخنه کرده بود به‌صورت آتش و به‌شباهت آقای اسمیت ببیند. این قسمت مرا به‌یاد این آیه انداخت که «زیرا ما را کشتی گرفتن با جسم و خون نیست، بلکه ما علیه قدرت‌ها، علیه ریاست‌ها، علیه خداوندگاران این دنیای تاریک، علیه فوج‌های ارواح شریر در جای‌های آسمانی می‌جنگیم» (افسسیان ۶:‏۱۲).

اما اشکالاتی نیز به این فیلم وارد شده است از آن جمله رابطۀ عاشقانه بین نئو و ترینیتی. منتقدین بر این عقیده‌اند که در صورتی که این دو شخصیت الهی باشند (همانطور که در بالا بررسی شد) صحیح نمی‌باشد مقدسات را با داشتن روابط جنسی پایین آورد. متأسفانه باید بپذیریم که یکی از روش‌های بازارگرمی کارگردانان، وجود صحنه‌های عاشقانه و روابط جنسی است که در اکثر فیلم‌های این دوره دیده می‌شود.

همچنین برخی از منتقدین می‌گویند گرچه این فیلم مفاهیم کتاب‌مقدسی زیادی را دنبال می‌کند و از وا‏‏ژه‌های کتاب‌مقدسی همچون صهیون (Zion)، تثلیث (Trinity)، نبوکدنصر، لوگوس و غیره استفاده کرده اما فیلمی صد در صد مسیحی نیست.

به اعتقاد آنها این فیلم بیشتر اعتقادات بودایی‌ها را دنبال می‌کند. طبق عقاید بودیسم خدا به تفسیری که ما او را می‌شناسیم وجود ندارد. خدا در واقع انرژی است که در میان ما ساکن است. و انسان نیز در تلاش است تا به مقام نیروانا برسد یعنی از تمام مادیات روی این زمین آزاد گردد. آنها معتقدند که نئو نیز باید سیر تنویر را طی کند تا به این مقام برسد و زمانی که به مقام نیروانا رسید قادر است منجی این دنیا گردد.

همچنین در این فیلم صحبتی از وجود گناه، نیاز به بخشش و توبه نمی‌شود بنابراین گروهی می‌گویند که این فیلم‌ دنباله‌رو اعتقادات گنوستیکی است. در قرن دوم گروهی از گنوستیک‌ها بعضی از مفاهیم مسیحیت را تغییر دادند از آن جمله که به جای آنکه بگویند عیسی مسیح آمد تا ما را از گناه رهایی بخشد می‌گویند او آمد تا به ما درک درستی بدهد تا به‌واسطۀ آن بشر را از دنیای مادی آزاد سازد.

در نهایت گویا اعتقاد کارگردان بر آن بوده که یک جمع‌بندی کلی از تمامی مذاهب به عمل آورد. اما آنچه ما به‌عنوان مسیحیان می‌توانیم از این فیلم بیاموزیم این است که دنیای ما در حال نابودی است و همانطور که کلام خدا می‌گوید در صورتی که ما نیز هدیه نجات را دریافت نکنیم نابود خواهیم شد و تنها کسی که قادر است ما را از بند اسارت گناه، درد و رنج آزاد سازد و با خدا آشتی دهد کسی نیست جز عیسی مسیح که فروتن شده و صورت انسانی پوشید و با مرگ خود بر روی صلیب و قیامش از مردگان بار گناهان را از دوش ما برداشته و اجازه دخول به آن شهر آسمانی را صادر کرد. اما همانطور که فیلم به ما یادآوری می‌کند این ما هستیم که با تصمیم خود (و با خوردن قرص قرمز و یا آبی) آینده‌مان را رقم می‌زنیم.


ارزیابی این مقاله ٢.٩ from ٧٢ رأی .
لطفاً این مقاله را ارزیابی کنید : ١ ٢ ٣ ٤ ٥  

نظرات ارسالی در مورد مقاله



برای این مقاله پیامی ارسال نشده است .




 

مطابق قوانین بین‌المللی تمامی حقوق مربوط به وب‌سایت کلمه برای سازمان ایلام محفوظ است. © ۲۰۱۵ واژگان کلیدی | تماس با ما | شرایط سایت | نقشۀ سایت | En