/images/Login/login_left5.png
نام کاربری   کلمۀ رمز              
/images/Login/login_right5.png
‮گرافیک کم‮
  
Back

مـو

مریم دانشور

 

 

در این شماره از بخش شگفتی‌های خلقت مجلۀ کلمه تصمیم گرفتیم به بررسی مو بپردازیم. موضوع مو از بحث‌های داغی است که در اغلب مکالمات مردم شنیده می‌شود. آقایان مدام در مورد اینکه چطور می‌توانند از ریزش موی‌ سرشان جلوگیری کنند صحبت می‌کنند و خانوم‌ها از سفید شدن سریع موی سر و رویش موهای زاید در صورت‌شان گلایه دارند. با دقت به این بحث‌ها می‌توانیم نتیجه بگیریم که چه جنس مؤنث و چه جنس مذکر به نوعی به مو، این شگفتی خلقت اهمیت به‌سزایی می‌دهند.
یکی از نقش‌های کاربردی قرار گرفتن مو بر روی پوست بالاخص در بین انسان‌ها زیبایی است. تصویر یک انسان بدون موی سر، ابرو و مژه چندان دل‌انگیز نیست. بسیاری از مردم بخصوص خانوم‌ها سعی می‌کنند با تغییر رنگ، حالت و سایز موی سرشان بر زیبایی‌شان بیافزایند. خدای خالق که خود منبع تمام زیبایی‌‌هاست به خوبی می‌دانست که انسان، این اشرف مخلوقات را چگونه زیبا بیافریند و به آن اهمیت می‌دهد.
اما زیبایی تنها دلیل رویش مو نیست. مو پوست بدن را در برابر نور شدید خورشید محافظت می‌کند. همچنین مانع از تماس مستقیم گرد و غبار و آلودگی بر پوست می‌شود. موی ابروان و مژه‌ها از ریزش عرق پیشانی و سر به داخل چشم جلوگیری می‌کنند. موهای داخل حفرات بینی مثل فیلتری هستند که مانع از ورود مستقیم گرد و غبار به مجاری تنفسی می‌شوند. موهای گوش نیز همچون موهای داخلی حفرات بینی با کمک ترشحات داخلی گوش مانع از ورود گرد و غبار و همچنین حشرات ریز می‌شوند.
 

آشنایی با ساختمان مو

مو یکی از ضمائم پوست است که از دو قسمت پیاز و ساقه تشکیل شده است. پیاز در عمق ۲ تا ۴ میلی‌متری پوست واقع شده و قسمت زنده و فعال مو می‌باشد که توسط مویرگ‌های لایۀ عمقی پوست تغذیه می‌شود. جالب است بدانید که ساقۀ مو یک بافت فاقد حیات است و قادر به ترمیم خود نیست.
عوامل فیزیکی، شیمیایی، روحی، نژادی و هرمونی تعیین‌کننده شکل ظاهری مو هستند. اولین جوانه‌های مو در نواحی ابرو، مژه و چانه در ماه‌های سوم تا چهارم زندگی داخل رحم می‌رویند.
در بدن انسان ۵ میلیون مو وجود دارد که از این تعداد ۴ میلیون بر روی تن و یک میلیون در سر، گردن و صورت قرار گرفته‌اند. جالب اینکه سهم پوست سر از این رقم فقط یک صد هزار تار مو می‌باشد. در هر سانتی‌متر از پوست انسان به‌طور متوسط سیصد پیاز مو وجود دارد. رقم ۵ میلیون پیاز مو برای همه انسان‌ها یکسان است ولی شکل، رنگ، قطر و طول مو در سنین مختلف، نژادها و مکان‌های مختلف جغرافیایی متفاوت است. نژاد سفید از جمله آریایی‌ها پرموتر، نژاد سیاه و بومیان مناطق استوایی دارای موی متوسط و نژاد زرد موهای نازک و در عین حال کم‌پشت دارند.
موها به سه نوع ۱-‏‏‏ جنینی (لانوگو) ۲-‏‏‏ کرکی (ولوز) و ۳-‏‏‏ ترمینال تقسیم می‌شوند. موهای جنینی، موهای نازکی هستند که سرتاسر بدن جنین را می‌پوشانند. این موها یک بار در ۷ ماهگی و یک بار در نه ماهگی بالاخص در ناحیه پوست سر می‌ریزند. در نوبت دوم موهای ناحیه پشت سر به‌طور کامل نمی‌ریزد و در ماه‌های اول و دوم بعد از تولد ریزش موی پشت سر نوزاد ادامه پیدا می‌کند. این امر که کاملاً طبیعی است در بسیاری از موارد باعث نگرانی مادران جوان می‌شود. موهای کرکی نیز در اندام و موهای ترمینال در سر، ابرو، مژه‌ها و قسمت‌‌هایی از پوست که تحت تأثیر هورمون‌های جنسی بعد از بلوغ قرار دارند دیده می‌شوند.
رشد مو به‌طور متوسط در هر روز ۳ دهم میلیمتر است و در شب بیش از روز، در تابستان بیش از زمستان و در دخترها بیشتر از پسرهاست.
عمر مو بر حسب ناحیۀ رشد آن از چند ماه تا هفت سال است که به‌طور متوسط به‌ویژه در ناحیه سر ۳ سال است. لذا با توجه به عمر هزار روزۀ مو و تعداد متوسط یک صد هزار تار مو در سر ریزش روزانه صد عدد موی سر امر طبیعی است.
ساقۀ مو از سه قسمت تشکیل شده است: ۱-‏‏‏ مدولا: داخلی‌ترین لایۀ مو که محوطه‌ای توخالی است ۲-‏‏‏ کورتکس: بخش میانی است که کراتین و رنگدانه‌های مو در آن قرار دارند. ضخامت، قابلیت ارتجاعی و استحکام مو به سلامت این لایه بستگی دارد. ۳-‏‏‏ کوتیکول: خارجی‌ترین لایه می‌باشد و وظیفۀ محافظت از مو در مقابل نور، هوا و شتشو را به‌عهده دارند. این لایه از یک ردیف سلول تشکیل شده است که نسبتاً نفوذناپذیر است. موها با کوتیکول آسیب‌دیده ظاهری مات، بدحالت، خشن و زبر دارند. در واقع این لایه از موست که در اثر رنگ کردن بیش از حد، فر کردن و همچنین استفاده از شامپوهای نامناسب و برس زدن خشن آسیب می‌بیند.
 

دلایل سفید شدن موی سر

در بخش میانی ساقۀ مو سلول‌هایی به نام ملانوسیت قرار دارند که دائماً ترکیبی به نام ملانین را تولید می‌کنند. همین ملانین عامل رنگ داشتن تار موی بدن و سر است. ملانوسیت‌ها هر ۱۰ سال، ۱۰ تا ۲۰ درصد از ظرفیت تولید رنگ خود را از دست می‌دهند. در نخستین مراحل خاکستری شدن مو، ملانوسیت‌ها هنوز به صورت غیر فعال وجود دارند. وقتی ملانوسیت‌ کاملاً فاقد رنگدانه شود مو سفید می‌شود. باید گفت که سفید شدن موها یکی از آشکارترین نشانه‌های بالا رفتن سن است اما همیشه سفید شدن مو به علت بالا رفتن روزهای زندگی نیست و عواملی همچون کمبود ویتامین B12، بیماری تیروئید، کم خونی، رژیم‌های سخت و طولانی‌مدت، عوامل ارثی و کشیدن سیگار باعث سفیدی زودهنگام موها می‌شوند. برخی افراد تصور می‌کنند فشار عصبی شدید یا شوک ناگهانی باعث می‌شود موها به‌سرعت سفید شوند اما دیدگاه‌های علمی با این ادعا سازگار نیستند.
دلایل ریزش سریع مو
شایع‌ترین علت ریزش مو جنبۀ ارثی دارد که هم در خانم‌ها و هم در مردان موسوم است. استعداد ریزش مو در مردان و زنان از طرف خانواده پدری و یا مادری به ارث می‌رسد و شروع ریزش مو از سنین بلوغ می‌باشد.
علل دیگر ریزش مو عبارتند از: بیماری غدۀ تیروئید، کمبود آهن، سابقۀ جراحی و یا بیهوشی عمومی، رژیم غذایی سخت، زایمان و مصرف برخی داروها.
استرس هم در ریزش مو بی‌تأثیر نیست. ریزش موی ارثی در اثر استرس تشدید می‌گردد. البته باید این نکته را در نظر داشت که استرس به تنهایی نمی‌تواند در فردی که استعداد ژنتیکی ندارد موجب ریزش مو شود. باورهای غلط دیگری نیز در مورد ریزش مو متداول است، برای مثال برخی می‌گویند علت ریزش موی سر می‌تواند به دلیل کاهش جریان خون پوست سر، شستشوی مکرر موها و یا گذاشتن کلاه باشد که البته هیچ کدام از این باورها از نظر علمی ثابت نشده است.
 

دلایل رشد موهای زائد

رشد موی زائد در خانوم‌ها می‌تواند به‌علت افزایش سطح هورمون‌های مردانه باشد. هورمون‌های مردانه در خانم‌ها معمولاً در برخی بیماری‌ها اتفاق می‌افتد، مثلاً بیماری تخمدان پر از کیست یا همان PCO، تومور تخمدان و تومور غدد فوق کلیوی. مصرف برخی از داروها نیز باعث رشد موی زائد می‌شود. و در آخر نباید فراموش کنیم که در بسیاری از موارد نیز رشد موی زائد ارثی است.
 
در آخر بیایید یک بار دیگر خدای خالق را شکر و سپاس گوییم که در خلقت هر چیز حکمت و عظمت او به زیبایی دیده می‌شود. به‌واقع کیست که این شگفتی‌ها را ببیند و منکر خدای سرمدی شود؟
 

ارزیابی این مقاله ٠ from ٠ رأی .
لطفاً این مقاله را ارزیابی کنید : ١ ٢ ٣ ٤ ٥  

نظرات ارسالی در مورد مقاله



برای این مقاله پیامی ارسال نشده است .




 

مطابق قوانین بین‌المللی تمامی حقوق مربوط به وب‌سایت کلمه برای سازمان ایلام محفوظ است. © ۲۰۱۵ واژگان کلیدی | تماس با ما | شرایط سایت | نقشۀ سایت | En