/images/Login/login_left5.png
نام کاربری   کلمۀ رمز              
/images/Login/login_right5.png
‮گرافیک کم‮
  
Back

شتر

مریم دانشور

 

 


کمتر جانوری را می‌توان سراغ جست که به اندازه شتر چنین تأثیر تعیین‌کننده‌ای در تاریخ بشر داشته باشد. از آنجا که مناطق وسیعی از دنیا به‌صورت بیابان است، می‌توان چنین نتیجه گرفت که اگر شتر وجود نمی‌داشت زندگی برای انسان‌های بیابان‌نشینِ ساکن این مناطق کمابیش غیرممکن می‌بود. در واقع اغراق نیست اگر بگوییم وجود تمدن کهنِ افریقای شمالی و آسیای صغیر تا حد زیادی مدیون شتر است!
شتر که از خانوادۀ نشخوارکنندگان است، بر دو نوع است: شتر یک کوهانه و شتر دو کوهانه. این حیوان بیش از دو هزار سال پیش از میلاد اهلی شد. امروزه در حدود ۱۴ میلیون شتر یک کوهانه در دنیا وجود دارد که اکثرشان اهلی هستند و عمدتاً در سومالی، آسیای میانه، شبه قاره هند و نیز استرالیا زندگی می‌کنند. از این تعداد، تخمین زده می‌شود که سه میلیون و نیم شترِ یک کوهانه در سومالی و اتیوپی ساکنند و نقش بسیار مهمی در زندگی مردم این دو کشور دارند. شتر یک کوهانه به "شتر عربی" نیز معروف است.
تعداد شترهای دوکوهانه چیزی در حدود ۱٫۴ میلیون است که از این تعداد تنها هزار شتر دو کوهانۀ غیراهلی در صحرای گبی واقع در مغولستان دیده شده است.
 بیشترین مورد استفاده از شتر در طول تاریخ، حمل و نقل بوده است. دلیلش هم این است که شتر قادر است در حالی که باری معادل ۱۷۰ تا ۲۷۰ کیلوگرم حمل می‌کند، با سرعت ۴ تا ۵ کیلومتر در ساعت حرکت کند. این در حالی است که این حیوان نیاز چندانی به مصرف آب ندارد و از این لحاظ بسیار پراستقامت است.
شتر به‌غیر از خاصیت باربری، فوائد بسیار مهم دیگری نیز برای انسان دارد. شیر این حیوان بسیار چرب، مقوی و پر از مواد غذایی است. گوشت شتر نیز قابل‌ خوردن است و در برخی کشورها از آن استفاده می‌شود. از پوست شتر مشک آب، کمربند، کفش و لباس تهیه می‌شود. از پشم شتر نیز فرش، چادر و پتو ساخته می‌شود. حتی مدفوع شتر نیز قابل استفاده است و پس از خشک شدن به‌عنوان سوخت مورد استفاده قرار می‌گیرد. بنابراین کمتر قسمتی از این حیوان هست که به‌کلی بی‌مصرف باشد و از این رو عجیب نیست که شتر تا بدین حد برای قبایل بادیه‌نشین کالای گرانبهایی است. در عهدعتیق می‌خوانیم که چطور در زمان‌های قدیم میزان ثروت اشخاص را بر اساس تعداد شترهایی که داشتند می‌‌سنجیدند (پیدایش ۳۰: ۴۳). همچنین در عهدعتیق می‌بینیم که شتر هدیۀ بسیار باارزشی بود (پیدایش ۳۲: ۱۵)، که امروزه نیز در مناطق بیابانی و بادیهنشین کمابیش چنین است.
 همانطور که اشاره شد، یکی از ویژگی‌هایی که به‌طور خاص شتر را از دیگر حیوانات مجزا و منحصر به‌فرد می‌سازد، استقامت و بردباری این حیوان در برابر شرایط سخت محیطی است. پای شتر طوری آفریده شده است که حیوان می‌تواند به‌راحتی بر روی شن‌های نرم و روان راه برود. در واقع کف پای شتر دارای دو قسمتِ پهن و کلفت است که مانع از این می‌شود که پایش در شن‌های ریز صحرا فرو برود.
چشمان شتر نیز دارای مژه‌های بلندی است که به‌همراه پلک‌ها باعث می‌شود از آنها در برابر توفان‌های شنی و نیز تابش شدید آفتاب محافظت شود.
شتر همچنین قادر است بینی خود را به‌خوبی باز کند و هوا را به مقدار زیاد وارد ریه‌های خود سازد. این قابلیت به حیوان امکان می‌دهد که به هنگام بروز توفان‌های شنی، بینی خود را تا مدت‌ها بسته نگاه دارد و نفس نکشد.
از همه جالب‌تر، استقامت شتر در برابر بی‌آبی است. شتر قادر است پنج تا هفت روز بدون نوشیدن آب دوام بیاورد. محققین ثابت کرده‌اند که درجه حرارت بدن شتر ثابت نیست و به آهستگی همراه با افزایش درجه حرارت محیط بالا می‌‌رود. این بدان معناست که شتر قادر است تا گرمای ۴۱ درجه سانتی‌گراد را تاب آورد بدون آنکه عرق کند و از این طریق مقداری از آب بدن خود را از دست بدهد. برعکس، شب‌هنگام که درجه حرارت محیط پایین می‌رود، درجه حرارت بدن شتر نیز کاهش می‌یابد و حوالی صبح به پایین‌ترین درجه می‌رسد. شتر همچنین این توانایی را دارد که مایعات را در بدن خود نگاه دارد و ادرار خود را کنترل کند، و بدین ترتیب به‌مدت طولانی‌تری در برابر تشنگی دوام بیاورد.
کوهان برجسته شتر یکی دیگر از بخش‌های مهم بدن این حیوان است. در قدیم خیلی‌ها فکر می‌کردند کوهان شتر جایی است که این حیوان آب مورد نیاز خود را در آن ذخیره می‌کند. اما امروز می‌دانیم که کوهان محل اندوخته شدنِ تقریباً پنجاه کیلوگرم چربی است. شتر می‌تواند در مواقعی که چیزی برای خوردن وجود ندارد با سوزاندن این چربی ذخیره شده در کوهانش، تا حدود دو هفته زنده بماند.
شتر در برابر درد و بیماری‌ نیز در مقایسه با سایر جانداران بسیار مقاوم‌تر است. به همین جهت در سفر هیچگونه علایم خستگی و ناراحتی از خود بروز نمی‌دهد و همچنان به مسیر خود ادامه می‌دهد. این حیوان مقاوم معمولاً بین ۴۰ تا ۵۰ سال عمر می‌کند.
 
همانطور که در بالا مشاهده کردیم شتر نمونه کامل استقامت و بردباری است. شاید برخی از خوانندگان عزیز در اینجا گله کنند و بگویند خدای خالق در حکمت خود می‌دانست چطور بدن این جاندار را طراحی کند تا بتواند در برابر سختی‌ها از خود مقاومت نشان دهد، اما ما چه؟ اما واقعیت این است که خدای خوبِ ما که تک‌تک موجودات جهان خلقت را با حکمت آفریده است، ما انسان‌ها را نیز که اشرف مخلوقات هستیم و به شباهت او آفریده شده‌ایم طوری طراحی کرده که بتوانیم به‌خوبی در برابر مشکلات بایستیم. کلام خدا می‌گوید: او هیچگاه بیش از طاقت و توانایی‌مان ما را نمی‌آزماید. مهم‌تر از همه، او روح قدوس خودش را به ما هدیه بخشیده تا در سختی‌ها به یاری‌مان بیاید و به ما کمک کند.
پس بیایید خدای خالق را به‌جهت حکمت عظیمش که نمونه کوچکی از آن را در خلقتِ حیوانی چون شتر می‌بینیم بستاییم، و در این واقعیت که خالق آسمان‌ها و زمین روح خود را در ما قرار داده است شادی کنیم!
 
−−−−−−−−−
منابع:
دانشنامۀ رشد
دایرۀ‌المعارف ویکی‌پدیا
 

ارزیابی این مقاله ٤ from ١ رأی .
لطفاً این مقاله را ارزیابی کنید : ١ ٢ ٣ ٤ ٥  

نظرات ارسالی در مورد مقاله



برای این مقاله پیامی ارسال نشده است .




 

مطابق قوانین بین‌المللی تمامی حقوق مربوط به وب‌سایت کلمه برای سازمان ایلام محفوظ است. © ۲۰۱۵ واژگان کلیدی | تماس با ما | شرایط سایت | نقشۀ سایت | En