/images/Login/login_left5.png
نام کاربری   کلمۀ رمز              
/images/Login/login_right5.png
‮گرافیک کم‮
  
Back

الاغ

مریم دانشور

 

ممکن است برخی از خوانندگان عزیز پیش خود بگویند مگر خر هم جزو شگفتی‌هاست که مجلۀ "کلمـه" مقالۀ این شماره را به این حیوان اختصاص داده است! اما اگر کمی حوصله به‌خرج بدهید و این مقاله را تا آخر مطالعه فرمایید، خواهید دید که ارزش دارد کمی بیشتر در مورد این حیوان بدانیم.

خر، یا مؤدبانه‌اش الاغ، الحق حیوان عجیبی است. اولش فکر می‌کردم نوشتن راجع به این حیوان کار آسانی است، اما با کمی تحقیق متوجه شدم که کند و کاو در مورد عجایب این حیوان به این آسانی‌ها هم نیست و این مخلوق خدا آنقدر دارای ویژگی‌های ناگفته و پنهان است که پرداختن به همۀ آنها در حوصلۀ مقاله‌ای به این کوتاهی نمی‌گنجد.

خر از لحاظ جثه قدری کوچک‌تر از اسب است و گوش‌های درازی دارد. این حیوان به‌دلیل درازگوشی‌اش از قدرت شنوایی بسیار بالایی برخوردار است. خر که معمولاً خاکستری‌رنگ است، از گروه پستانداران سم‌داری است که سم آنها بی‌شکاف است. دست و پای این حیوان نسبتاً باریک و بلند و سم آن کوچک است. اما همین پاهای باریک دارای چنان قدرتی است که خر از آن به‌عنوان وسیلۀ دفاعی استفاده می‌کند.

خر دُمی باریک دارد و بر روی سرش نیز یک دسته مو قرار دارد. زانوان این حیوان غالباً دارای خطوطی رنگی و باریک و مخطط است. قد این حیوان بر حسب آب و هوا و نژاد فرق می‌کند و از ۰۱/۱ تا ۳۵/۱ متر متفاوت است. درازای آن نیز از بین دو گوش تا ابتدای دم معمولاً ۴۰/۱ تا ۴۵/۱ متر است. خر دارای سری بزرگ و پهن و سینه‌ای کوچک است.

میانگین عمر خر بین سی تا چهل سال است. دندان‌های این حیوان بسیار شبیه دندان‌های اسب است و مانند اسب خیلی راحت می‌توان از روی دندان‌های آن، سن حیوان را تشخیص داد.

دورۀ بارداری خر ماده ۳۶۴ روز یعنی در حدود یک سال است و پس از این مدت خر ماده کُره ‌خری به‌‌دنیا می‌آورد. خر ماده گرچه از نظر قدرت ضعیف‌تر از خر نر است، ولی سخت‌کوش است و در واقع به‌خاطر شیری که می‌دهد و کُره‌ای که می‌زاید نفعی سرشار به صاحب خود می‌رساند. شیر خر ماده از حیث کیفیت بسیار شبیه شیر آدمیزاد است.

اهلی کردن خر ظاهراً مدت‌ها پیش از اهلی کردن اسب رواج داشته است. منشاء این حیوان به قاره آفریقا باز می‌گردد. خر وحشی آفریقایی در حوالی ۴۰۰۰ قبل از میلاد اهلی شد. مصریان این حیوان را به کشور خود آوردند و به‌دلیل قدرت جسمی‌اش از آن استفاده‌های فراوانی کردند. این حیوان برای مصریان از اهمیت بالایی برخوردار بود و در آثار قدیم مصریان تصاویر فراوانی از خر دیده می‌شود. این حیوان حوالی ۱۸۰۰ قبل از میلاد به آسیای میانه آورده شد و رفته رفته از محبوبیت خاصی برخوردار گشت، به‌‌طوری که به دمشق امروزی "شهر خر‌ها" گفته می‌شد. خر پس از آنکه در جنوب غربی آسیا و مصر اهلی شد، به یونان و از آنجا به ایتالیا و اسپانیا راه یافت و کم‌کم مورد استقبال کشورهای شمالی اروپا قرار گرفت و سرانجام به یُمن کریستف‌کلمب از طریق اسپانیا به قاره آمریکا نیز راه یافت.

این حیوان بر اثر درازی پشت و استقامت و بردباری‌اش در برابر شرایط دشوار در مناطق کوهستانی و بیابانی وسیلۀ بسیار مناسبی برای حمل و نقل است. خر قادر است ۲۰‏ تا ۳۰‏‏ درصد بیشتر از وزن خود بار حمل کند. این در حالی است که مقدار غذایی که مصرف می‌کند نصف غذای مصرفی اسب است. یکی دیگر از موارد استفاده از خر، در کشاورزی است. کشاورزان از این حیوان برای حمل آب، شخم زدن، آسیاب کردن و دیگر کارهای کشاورزی استفاده فراوانی می‌کنند.

خر علاوه بر اینکه کارگر زحمت‌کشی است و بدون هیچ شکایتی کارهای سنگین را انجام می‌دهد، سرباز وفاداری نیز هست به‌طوری که یونانیان و ایرانیان قدیم از این حیوان به‌کرّات در لشکرکشی‌ها و راه‌پیمایی‌های نظامی استفاده می‌کردند. در دوران جنگ جهانی اول نیز از این حیوان برای حمل اسلحه و همچنین انتقال مجروحین به جاهای امن استفاده می‌شد. در واقع خر تا همین اواخر نیز در نیروی نظامی ایتالیا نقش مهمی ایفا می‌کرد.

بااینحال متأسفانه با وجود این همه خدمات ارزنده‌ای که جناب خر به ما آدمیان ارائه می‌دهد، در اکثر کشورها به‌عنوان سمبلی از سادگی، حمقات و کله‌شقی شناخته شده است و در مثال‌ها و طنز‌های فراوانی از این حیوان به‌عنوان مظهر حماقت یاد می‌شود. در اغلب موارد لغت خر و الاغ برای توهین به افراد به‌کار می‌رود. اما جالب است بدانید که برخلاف تصور همگانی که خر را حیوانی کودن می‌پندارند، این جانور بسیار باهوش، محتاط و صمیمی است و علاقه شدیدی به یادگیری دارد.

خدای خالق به این حیوان به همان اندازه اهمیت و توجه نشان می‌دهد که به دیگر مخلوقاتش، و بارها و بارها در کلام خدا از آن نام برده شده است. شاید با حکایت خر بلعام در فصل ۲۲ کتاب اعداد آشنایی داشته باشید. در این داستان به‌وضوح می‌بینیم که چطور فرشتۀ خداوند بر این حیوان ظاهر می‌شود و این حیوان با اطاعت و فرمانبرداری‌اش از فرشته موجب نجات جان بلعام و در نتیجه قوم اسرائیل می‌گردد. آنچه نبی خدا قادر به شنیدن و درک آن نبود، جناب الاغ به‌خوبی درک ‌کرد و از آن اطاعت نمود! در سراسر کتاب‌مقدس، چه در عهدعتیق و چه در عهدجدید، می‌بینیم که از الاغ با عزّت و احترام یاد می‌شود. یکی از ده فرمان این است که نباید به الاغ همسایه خود طمع ورزید (خروج ۲۰‏:‏۱۷). همچنین حکم خدا این است که الاغ نیز همچون انسان مستحق استراحت در روز سبت است (خروج ۲۳‏:‏۱۲)، کشتن آن مجازات در پی دارد (خروج ۲۱‏:‏۳۳)، و کسی که الاغی را می‌یابد باید آن را نزد صاحبش بازگرداند ولو آنکه صاحب آن دشمن او باشد (خروج ۲۳:‏۴). داشتن الاغ در زمان عهدعتیق از نشانه‌های بارز ثروت و برکت بود، به‌طوری که به‌عنوان مثال در مورد ابراهیم می‌خوانیم که او «صاحب میشان و گاوان و حماران، و نیز غلامان و کنیزان ...بود» (پیدایش ۱۲:‏۱۶‏). یعقوب نیز به‌هنگام برکت دادن پسران خود، یکی از آنان به‌نام یساکار را به «خری قوی» تشبیه می‌کند (پیدایش ۴۹‏:‏۱۴).

همچنین در عهدجدید، در انجیل متی ۲۱:‏۱-‏‏‏۹ در مورد استفاده عیسی از این حیوان چنین می‌خوانیم: «چون به اورشلیم نزدیک شدند...عیسی دو تن از شاگردان خود را فرستاده، به آنان فرمود: “به دهکده‌ای که پیش روی شماست بروید. به محض ورود، الاغی را با کره‌اش بسته خواهید یافت. آنها را باز کنید و نزد من آورید. اگر کسی سخنی به شما گفت، بگویید: خداوند بدان‌ها نیاز دارد...” این امر واقع شد تا آنچه نبی گفته بود تحقق یابد که: "به دختر صهیون گویید، هان پادشاه تو نشسته بر الاغ و سوار بر کره الاغی فروتنانه نزد تو می‌آید." آن دو شاگرد رفتند و طبق فرمان عیسی عمل کردند. آنان الاغ و کره‌اش را آوردند و رداهای خود را بر آنها افکندند و او سوار شد. جمعیت انبوهی نیز رداهای خود را بر سر راه گستردند و عده‌ای نیز شاخه‌های درختان را بریده در راه می‌گستردند. جمعیتی که پیشاپیش او می‌رفتند و گروهی که از پس او می‌آمدند، فریادکنان می‌گفتند: "هوشیانا، پسر داوود! خجسته باد او که به نام خداوند می‌آید! هوشیعانا در عرش برین!"»

آری، عیسی مسیح، منجی بشریت، این شاهزادۀ آسمانی، بر خلاف انتظار عموم مردم، خری را انتخاب کرد تا در آن روز باشکوه سوار بر آن وارد اورشلیم شود. عیسی مسیح در اینجا دو درس مهم برای ما داشت: نخست آنکه او سوار بر یک الاغ وارد اورشلیم شد تا به مردم نشان دهد که یک رهبر انقلابی نیست. در واقع ورود مظفرانۀ عیسی مسیح بر الاغ نشان‌دهندۀ آن است که او برای خدمت صلح و آشتی این مسیر را طی کرد. او فروتن شد تا امروز به ما درس فروتنی بیاموزد. دوم اینکه او می‌خواست تصورات و ارزش‌های ما را به چالش بگیرد. عیسی همواره با چشم دیگری به محیط اطراف خود می‌نگریست و برای چیزهایی که در نظر ما ناچیز و حقیر و بی‌ارزش است، اهمیت فراوان قائل بود. رفتار او با کودکان، زنان، گنهکاران، خراجگیران، و نیز الاغان همگی گواه توجه و محبت او نسبت به موجوداتی است که از نظر جامعه مطرود بودند. او که پادشاه پادشاهان بود از اینکه بیماران و افراد ناپاک او را لمس کنند عاری نداشت و به خانۀ افرادی می‌رفت که از دید جامعۀ آن روز انزجارآور بودند. در آخر نیز خری را برگزید که از دید صاحبش هیچ ارزشی نداشت و تنها جهت باربری و بیگاری کشیدن از آن استفاده می‌شد. عیسی مسیح نه تنها خود فروتن شد، بلکه فروتنان را برمی‌گزیند و از ما نیز دعوت می‌کند مانند خود او فروتن شویم.

آری، خر، با وجود آن همه تصورات اشتباهی که در جامعه راجع به آن وجود دارد، یکی از مفیدترین مخلوقات خداست و چنانکه دیدیم در واقعۀ ورود پیروزمندانه عیسی به اورشلیم، سمبول فروتنی و افتادگی است. از الاغ درس‌های زیادی می‌توان آموخت که یکی از مهمترین‌شان استقامت و سخت‌کوشی در عین فروتنی و افتادگی است. پس بیایید با مزمورنویس همصدا شویم و به‌یاد آوریم که «زیرا خداوند متعال است، لیکن بر فروتنان نظر می‌کند. و اما متکبران را از دور می‌شناسد» (مزمور ۱۳۸:‏۶). اگر خداوند با نظر لطف و رحمت به فروتنان نگاه می‌کند و برای موجوداتی که در نظر این دنیا هیچ ارزشی ندارند آن همه اهمیت قائل است، ما که هستیم که بخواهیم به یکدیگر فخر بفروشیم. بنابراین این کلام پطرس رسول را همیشه آویزۀ گوش سازیم که: «همگی در رفتارتان با یکدیگر فروتنی را بر کمر بندید، زیرا خدا در برابر متکبران می‌ایستد اما فروتنان را فیض می‌بخشد.» (اول پطرس ۵:‏۵).

 

منابع:

دایرةالمعارف دهخدا

سایت ویکی‌پدیا


ارزیابی این مقاله ٠ from ٠ رأی .
لطفاً این مقاله را ارزیابی کنید : ١ ٢ ٣ ٤ ٥  

نظرات ارسالی در مورد مقاله



برای این مقاله پیامی ارسال نشده است .




 

مطابق قوانین بین‌المللی تمامی حقوق مربوط به وب‌سایت کلمه برای سازمان ایلام محفوظ است. © ۲۰۱۵ واژگان کلیدی | تماس با ما | شرایط سایت | نقشۀ سایت | En